Jego salon sztuki w Berlinie był na początku XX wieku jedną z najważniejszych galerii malarstwa nowoczesnego i współczesnego Niemiec, a od 1910 roku nawet jedną z wiodących galerii w Europie. To dzięki niemu obszar niemieckojęzyczny szerzej poznał dzieła Van Gogha czy Degasa. Na jego ceremonii pogrzebowej w 1926 r. ,pojawiła się berlińska śmietanka artystyczna, a nad grobem przemawiał min. Harry Graf Kessler. Mowa o berlińskim marszandzie Paulu Cassirerze, któremu hołdzie Stara Galeria Narodowa w Berlinie postanowiła zorganizować specjalną wystawę mistrzów impresjonizmu. Zwiedzanie wystawy warto zaplanować do początku czerwca. Dlaczego? Dlatego, że do 7 czerwca w poczdamskim Museum Barberini będzie jeszcze można podziwiać dzieła Maksa Liebermanna, prekursora pierwszej awangardy artystycznej w Niemczech, bez którego trudno sobie wyobrazić rozmach, z jakim mógł działać Paul Cassirer.
„Urodzony, by widzieć, przeznaczony, by patrzeć” — ten cytat z „Pieśń strażnika” (Faust II, akt piąty) wyryto na prostym, wapiennym nagrobku człowieka, który całe życie z pasją patrzył na sztukę i sprowadzał gównie z Francji — wpierw do Cesarstwa Niemieckiego, a następnie Republiki Weimarskiej.
W 100-lecie śmierci jednego z najwybitniejszych marszandów swoich czasów, Paula Cassirera, Stara Galeria Narodowa w Berlinie zaplanowała specjalną wystawę czasową ukazującą jego zasługi — również dla zbiorów samej galerii, która w tym roku obchodzi swoje 150 urodziny. Wystawa potrwa do 29 września.
Od wydawcy do marszanda
„Artyści tacy jak Edgar Degas, Paul Cézanne, Édouard Manet, Claude Monet, Auguste Renoir i Vincent van Gogh zyskali dzięki niemu większą uwagę w krajach niemieckojęzycznych. Prezentując ich dzieła, Cassirer wywarł trwały wpływ na niemiecki krajobraz kulturalny i wywołał burzliwe dyskusje w opinii publicznej. Liczne kluczowe dzieła trafiły dzięki jego pośrednictwu do ważnych niemieckich kolekcji i muzeów, w tym do zbiorów Galerii Narodowej. Wystawie będzie towarzyszyć bogato ilustrowany album w języku niemieckim i angielskim.” – czytamy w materiach prasowych Alte Nationalgalerie.
Urodzony w 1871 r. we Wrocławiu Paul Cassirer był synem żydowskiego przedsiębiorcy Louisa Cassirera i jego żony Emilie (z domu Schiffer). Studiował historię sztuki w Monachium, a następnie został współpracownikiem satyrycznego tygodnika „Simplicissimus”.
Po przeprowadzce do Berlina, wraz ze swoim kuzynem Brunonem Cassirerem, założył 20 września 1898 r. galerię sztuki i wydawnictwo „Bruno & Paul Cassirer, Kunst- und Verlagsanstalt”. Dzięki znajomości z malarzami: Maksem Liebermannem i Maksem Slevogtem, kuzyni poznali znaczące osobistości kulturalnych kręgów Berlina, co pozwoliło im na rozwijanie swoich interesów.
Liebermann i Slevogt byli członkami stowarzyszenia artystycznego Berliner Secession, do którego Cassirerowie zostali powołani na sekretarzy Zapewniło im to znaczącą pozycję nie tylko w ramach stowarzyszenia, ale także na rynku sztuki. Pierwsze lata działalności wydawnictwa i salonu sztuki upłynęły na promowaniu impresjonizmu. Po tym, jak kuzyni się rozstali i każdy obrał swoją artystyczną drogę, Paul święcił jeszcze liczne triumfy wydawnicze i słynął z dobrej intuicji w odkrywaniu nowych talentów.
W jego galerii prezentowano dzieła m.in. Maxa Beckmanna, Paula Cézanne’a, Camille’a Corota, Lovisa Corintha, Honoré Daumiera, Edgara Degasa, Eugène’a Delacroix, Vincenta van Gogha, Francisco de Goyi, El Greca, Ferdinanda Hodlera, Oskara Kokoschki, Henriego Matisse’a, Maksa Liebermanna, Waltera Leistikowa, Édouarda Maneta, Claude’a Moneta, Edvarda Muncha, Ernsta Opplera, Augusta Renoira i innych.
Van Gogh w Berlinie
Początkowo galeria składała się tylko z trzech średniej wielkości sal wystawowych i czytelni; wkrótce dobudowano salę z oknami dachowymi przeznaczoną dla większych obrazów. W 1912 roku galeria została znacznie rozbudowana i składała się teraz z przestronnych pomieszczeń na dwóch piętrach z dwiema salami z oknami dachowymi.
W latach 1901–1914 Paul Cassirer zorganizował dziesięć wystaw indywidualnych z dziełami Vincenta van Gogha. Spośród około 120 dzieł van Gogha, które przed I wojną światową znajdowały się w Niemczech, aż 80 przeszło przez jego dom aukcyjny. Prezentował on dzieła van Gogha również w berlińskiej Secesji i organizował wędrowne wystawy van Gogha w Hamburgu, Dreźnie i Wiedniu. W 1914 roku tuż przed wybuchem wojny, Cassirer zorganizował w całej swojej galerii retrospektywę obejmującą 146 dzieł van Gogha a lata wcześniej Cézanne’a. Przez ręce Cassirera przeszło też ponad 2,3 tys. dzieł Liebermanna
Paul Cassirer zmarł w Berlinie 7 stycznia 1926 r. Jego grób znajduje się na cmentarzu Waldfriedhof Heerstraße (Westend, Charottenburg Wimersdorf
Informacje dotyczące wystawy obrazów Maksa Liebermanna można znaleźć pod tym linkiem:
odh
Mat. Pras. Alte Nationalgalerie
I
